Przesłanki wykluczenia wykonawcy — obligatoryjne i fakultatywne

Q: Przesłanki wykluczenia wykonawcy — obligatoryjne i fakultatywne

Przesłanki obligatoryjne wykluczenia (art. 108 ust. 1 PZP) — m.in. skazanie za wymienione przestępstwa, zaległości podatkowe, konflikt interesów — stosuje się zawsze, niezależnie od treści SWZ. Fakultatywne (art. 109 ust. 1 PZP) tylko gdy zamawiający wskazał je w ogłoszeniu lub SWZ. Dodatkowo obowiązkowe są przesłanki z ustawy sankcyjnej (art. 7 ust. 1 ustawy z 13.04.2022 r.).

Wykluczenie wykonawcy z postępowania to jeden z najbardziej formalnych elementów zamówień publicznych. Zamawiający musi stosować przesłanki obligatoryjne, a fakultatywne — tylko jeśli wskazał je w ogłoszeniu o zamówieniu lub SWZ.

Przesłanki obligatoryjne (art. 108 ust. 1 PZP)

Zamawiający wyklucza wykonawcę, który: został skazany za przestępstwa wymienione w art. 108 ust. 1 pkt 1 (m.in. terroryzm, handel ludźmi, pranie pieniędzy, przestępstwa skarbowe, korupcja), wobec którego orzeczono zakaz ubiegania się o zamówienie, zalegał z uiszczeniem podatków, składek na ubezpieczenie społeczne lub zdrowotne (z wyjątkami), wobec którego prawomocnie orzeczono zakaz ubiegania się o zamówienia publiczne, w stosunku do którego zachodzi konflikt interesów w rozumieniu art. 56 ust. 2, który złożył odrębne oferty lub wnioski o dopuszczenie w sposób zaburzający konkurencję (np. oferty powiązanych podmiotów).

Te przesłanki zamawiający stosuje zawsze — niezależnie od tego, czy wskazał je w SWZ.

Przesłanki fakultatywne (art. 109 ust. 1 PZP)

Zamawiający może wykluczyć wykonawcę, który m.in.: naruszył obowiązki dotyczące płatności podatków/składek (pkt 1), naruszył obowiązki z zakresu ochrony środowiska, prawa pracy (pkt 2), jest w stanie likwidacji lub upadłości (pkt 4), poważnie naruszył obowiązki zawodowe (pkt 5), wykonał wcześniejszą umowę nienależycie (pkt 7), próbował wpłynąć na czynności zamawiającego lub pozyskać informacje poufne (pkt 8–10).

Przesłanki fakultatywne stosuje się wyłącznie, jeśli zamawiający wskazał je w ogłoszeniu lub SWZ. Brak wskazania oznacza, że danej przesłanki nie można zastosować.

Ustawa sankcyjna

Art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę — wprowadza dodatkowe obligatoryjne przesłanki wykluczenia, obejmujące podmioty powiązane z Federacją Rosyjską. Przesłanki te stosuje się niezależnie od treści SWZ.

Co sprawdza audytor

Czy zamawiający zweryfikował przesłanki obligatoryjne wobec wybranego wykonawcy. Czy przesłanki fakultatywne były wskazane w SWZ/ogłoszeniu — i czy zostały zweryfikowane. Czy uwzględniono przesłanki z ustawy sankcyjnej. Czy w przypadku stwierdzenia przesłanki wykluczenia zamawiający podjął prawidłową decyzję.

Źródła: Art. 108, 109 ustawy PZP (Dz.U. 2019 poz. 2019 z późn. zm.). Art. 7 ust. 1 ustawy z 13.04.2022 r. o szczególnych rozwiązaniach (Dz.U. 2022 poz. 835).