Jakie są najczęstsze naruszenia w zamówieniach publicznych?

Na podstawie doświadczeń polskich audytorów kontrolujących zamówienia finansowane ze środków UE, poniżej znajduje się lista najczęściej stwierdzanych naruszeń ustawy Prawo zamówień publicznych.

1. Znaki towarowe w opisie przedmiotu zamówienia

Zamawiający wskazuje konkretne marki, modele lub producentów w OPZ bez dopisku „lub równoważny" (naruszenie art. 99 ust. 4 PZP). Najczęściej w specyfikacjach technicznych sprzętu IT (np. „procesor Intel Core i7" zamiast „procesor o wydajności nie niższej niż...").

2. Naruszenie terminów standstill

Zamawiający podpisuje umowę zbyt wcześnie — przed upływem 5 dni (komunikacja elektroniczna) lub 10 dni (poczta) od poinformowania wykonawców o wyborze. Naruszenie art. 264 lub art. 308 PZP.

3. Brakujące lub spóźnione oświadczenia art. 56

Osoby wykonujące czynności w postępowaniu nie złożyły oświadczeń o bezstronności lub złożyły je po terminie (po rozpoczęciu czynności).

4. Niekompletny protokół postępowania

Protokół nie zawiera wszystkich elementów wymaganych przez art. 72 ust. 1 PZP — najczęściej brakuje informacji o odrzuconych ofertach lub uzasadnienia wyboru.

5. Niezgodność umowy z ofertą

Cena, termin realizacji lub zakres umowy nie zgadzają się z formularzem ofertowym wybranego wykonawcy. Naruszenie art. 432 PZP.

6. Dyskryminujące warunki udziału

Warunki udziału w postępowaniu są nieproporcjonalne do przedmiotu zamówienia — np. wymaganie certyfikatu ISO od wykonawcy w prostym zamówieniu na dostawy, lub wymaganie doświadczenia nieadekwatnego do skali zamówienia. Naruszenie art. 112 PZP.

7. Brak wezwania do wyjaśnienia rażąco niskiej ceny

Zamawiający nie wzywa wykonawcy do wyjaśnień mimo że cena oferty jest niższa niż 70% średniej cen wszystkich ofert lub 70% wartości szacunkowej powiększonej o VAT (art. 224 PZP).

8. Zmiany umowy bez podstawy prawnej

Aneksy do umowy wykraczające poza przesłanki art. 454–455 PZP, lub przekraczające limity wartościowe (10% dla dostaw/usług, 15% dla robót budowlanych).

9. Spóźnione ogłoszenie o wyniku

Ogłoszenie o udzieleniu zamówienia opublikowane później niż 30 dni od zakończenia postępowania (art. 309 ust. 1 PZP).

10. Mylenie kryteriów oceny ofert z warunkami udziału

Zamawiający stosuje jako kryterium oceny ofert coś, co dotyczy właściwości wykonawcy (np. doświadczenie), a nie oferty. Naruszenie art. 241 ust. 3 PZP.

Uwaga: Lista oparta na doświadczeniach audytorskich — nie jest to oficjalna statystyka. Częstotliwość naruszeń różni się w zależności od typu zamawiającego, wartości zamówienia i sektora.