Czy NGO lub fundacja podlega zasadzie konkurencyjności?

Tak. Fundacje, stowarzyszenia, organizacje pozarządowe i inne podmioty trzeciego sektora realizujące projekty współfinansowane z funduszy UE podlegają zasadzie konkurencyjności na tych samych zasadach co inne organizacje niebędące podmiotami publicznymi.

Status NGO nie zwalnia z obowiązków proceduralnych.

Kiedy obowiązuje ZK

Zasada konkurencyjności obowiązuje przy zamówieniach o wartości od 80 000 zł netto (próg od 25 marca 2025; wcześniej 50 000 zł netto). Próg jest jednolity dla wszystkich beneficjentów funduszy UE — niezależnie od formy prawnej.

Beneficjent musi stosować ZK, gdy:

• realizuje projekt współfinansowany z funduszy UE (FENG, FE 2021-2027, programy regionalne)
• nie jest zobowiązany do stosowania PZP (większość NGO)
• planowane zamówienie ma wartość ≥ 80 000 zł netto

Kiedy NGO musi stosować PZP zamiast ZK

NGO podlega PZP, jeśli jest zamawiającym sektorowym lub finansującym w rozumieniu art. 4-6 ustawy PZP. W praktyce dotyczy to:

• NGO, które otrzymują dofinansowanie do konkretnego zamówienia w wysokości ≥ 50% wartości zamówienia z funduszy publicznych (sektor publiczny szeroko rozumiany)
• NGO świadczących usługi użyteczności publicznej, jeśli spełniają kryteria z art. 4-6 PZP

Większość zwykłych fundacji i stowarzyszeń realizujących projekty UE podlega ZK, nie PZP. Ale to wymaga sprawdzenia w konkretnym przypadku.

Wyłączenia z ZK

Wytyczne MFiPR przewidują wyjątki, w których ZK nie ma zastosowania nawet powyżej progu:

• zamówienia od podmiotów uznawanych za jeden organizm gospodarczy (np. spółka córka)
• zamówienia o charakterze tajnym lub objęte szczególnymi reżimami bezpieczeństwa
• zamówienia, których wykonawcą może być tylko jeden konkretny podmiot z przyczyn obiektywnych (np. wyłączność na rynku, prawa autorskie)
• niektóre zamówienia na badania naukowe od konkretnych podmiotów badawczych

Wyłączenia stosuje się ostrożnie. Audytor sprawdzi, czy podstawa wyłączenia rzeczywiście istniała i była udokumentowana przed udzieleniem zamówienia.

Rozeznanie rynku jako alternatywa poniżej progu

Zamówienia o wartości od 50 000 zł do 79 999 zł netto (poniżej progu ZK) wymagają rozeznania rynku. Rozeznanie jest mniej formalne niż ZK, ale wymaga zachowania zasady przejrzystości — beneficjent zbiera oferty od co najmniej 3 wykonawców (e-mailem, telefonicznie, z dostępnych ofert publicznych) i dokumentuje wybór.

Rozeznanie rynku poniżej 50 000 zł netto nie jest formalnie wymagane, ale dobre praktyki kontroli sugerują zachowanie minimalnej dokumentacji wyboru wykonawcy.

Typowe błędy NGO

„NGO to organizacja non-profit, nie podlega ZK". Fałsz. Status non-profit nie zwalnia z obowiązków proceduralnych przy korzystaniu z funduszy UE.

„Mały budżet, więc nie potrzebujemy procedury". Próg ZK wynosi 80 000 zł netto — nie odnosi się do budżetu całego projektu, ale do wartości pojedynczego zamówienia. NGO z projektem o budżecie 500 000 zł, w którym jest jedno zamówienie na 100 000 zł, musi zastosować ZK do tego jednego zamówienia.

„Wybraliśmy znajomego wykonawcę, znamy jakość jego pracy". Brak konkurencyjnej procedury to naruszenie. Konflikt interesów (powiązania osobowe lub kapitałowe z wykonawcą) to dodatkowe naruszenie.

„Skopiowaliśmy szablon z poprzedniego projektu". Szablony przenoszą stare błędy. To częsta przyczyna naruszeń.

Co sprawdza kontrola

Kontrola finansowa projektu sprawdza, czy beneficjent stosował właściwą procedurę. Dla każdego zamówienia ≥ 80 000 zł netto:

• czy zapytanie zostało opublikowane w BK2021
• czy treść zapytania jest zgodna z Wytycznymi
• czy oferty były oceniane jednolicie według ogłoszonych kryteriów
• czy zebrano oświadczenia o braku powiązań
• czy dokumentacja postępowania jest kompletna

Veriqt pomaga NGO sprawdzić zamówienia przed publikacją. Wgrywasz draft zapytania, system analizuje go według 30 pytań listy ZK z cytatami. Pierwszy audyt bezpłatnie. Wypróbuj na swoim projekcie.